Kemoterapi Kanserli Hücrelere Nasıl Etki Eder?

Kemoterapi Kanserli Hücrelere Nasıl Etki Eder?
Kemoterapi Kanserli Hücrelere Nasıl Etki Eder?

Kanser hastalığının ilaçlarla tedavi edilmesi yöntemine kemoterapi denmektedir. Kemoterapinin amacı kanser hücrelerinin büyümesini önlemek ve çoğalmasını önlemeye yardımcı olmaktır. Hücrelerin yok edilmesi ve çoğalmasını engelleyen tedavi olan kemoterapide birden fazla ilaçla tedavi uygulanır. Kanserin tipine ve evresine göre kanseri tedavi eder, yayılımını önler, büyümesini yavaşlatır, vücudun diğer hücrelerine yayılmış kanser hücrelerini öldürür, bazı belirtileri iyileştirmek amacıyla yapılır. Bazı kanser durumlarında tek tedavi seçeneği olarak yapılmaktaysa da radyoterapi veya cerrahiye ek olarak da yapılabilir.

Kemoterapi İlaçları Nasıl Belirlenecek?

Kanserin tipine göre, yerleşmiş olduğu yere göre, büyüklüğüne göre, normal vücut fonksiyonlarını nasıl değiştireceğine göre ve genel duruma göre hangi ilaçların ne kadar doz alınacağına doktor karar vermektedir. 

Kemoterapi Ne Kadar Sıklıkla Alınacak?

Kemoterapi alacak olan hastanın gözlem altında tutulması gerektiğinden hastanede kemoterapi alınmasının sağlanması gereklidir. Kemoterapi sıklığı ve süresi kanserin tipine, kullanılan ilaçlara, tedavinin amacına ve vücudun göstermiş olduğu ilaca tepkiye göre alınma sıklığı hastadan hastaya değişiklik gösterebilmektedir. Kemoterapi sonrasında vücudun kendini yenilemesi için ve gerekli kuvveti kazanabilmesi için dinlenme aralıkları verilmektedir. 

Kemoterapi Nasıl uygulanır?

Damar içine, ağız yoluyla, kas içine şeklinde üç uygulanma yöntemi bulunmaktadır. Kanser tipine ve kullanılacak ilaçlara göre hangisinin uygun olduğuna doktor karar verecektir. İlaçlar ağız, cilt veya enjeksiyon yolundan herhangi bir durumla alındığında acı hissedilmez. Diğer ilaçlarla aynı olması sebebiyle ağrı ve acı oluşturmaz. İğnenin girdiği yerde bazı hastalarda soğukluk hissedilebilir. Enjeksiyon sırasında ağrı, yanma veya rahatsızlık durumlarında doktor veya hemşire bilgilendirilmelidir. Kemoterapi alacak hastaların daha önce ve şu an kullandığı ilaçların listesini doktora vermeleri gerekir. Bazı ilaçlar kemoterapinin yararlı etkilerini azalttığı için tavsiye edilmez. O yüzden doktorun kullanılan ilaçları bilmesi gerekir. 

Kemoterapinin Olası Yan Etkileri Nelerdir? 

Kemoterapi alan hastalarda bitkinlik söz konusu olabileceğinden evde istrahat önerilir. Kemoterapinin işe yarayıp yaramadığının kontrolü için fiziki muayene, kan testleri, röntgenler, tomografi veya sintigrafiler yapılarak kontrol edilir. Yan etkileri kişiden kişiye ve ilaçtan ilaca değişiklik göstermektedir. Kemoterapinin olası yan etkisi verilen ilaçlar kanser hücrelerini yok etmek veya azaltmak amacıyla yapılacağı için sağlıklı hücrelerde hızlı çoğaldığı için ilaçlar bunlara da etki etmekte ve yan etkiler ortaya çıkmaktadır. Yan etkilerin şiddeti kişiden kişiye değişiklik göstermektedir. En sık görülen yan etki bulantı, kusma, saç dökülmesi ve halsizliktir.

Enfeksiyon, kansızlık, kanamalar gibi yan etkilerde görülebilmektedir. Kemoterapi bittiği zaman normal hücreler kısa sürede iyileşeceği için olası yan etkiler kişiden kişiye değişerek kaybolmaktadır. Hastaların çoğunda uzun süreli problemlerin olmadığını bilmek önemlidir. Ciddi yan etkiler bir takım önlemler kullanılarak geliştirilmektedir. Bulantı kusma durumlarında doktorla konuşulması gerekir doktor hastaya vereceği ek ilaçlarla yan etkileri azaltacaktır. Saç Dökülmesi sıkça rastlanan yan etkidir fakat bazı hastalarda olmaz. Alınan ilaca göre saçlarınızın dökülüp dökülmeyeceği doktor tarafından hasta bilgilendirilecektir. Saçlar seyrekleşebilir bazen tamamen dökülebilir. Tedavi bittiğinde yada tedavi sırasında yeni saçlar çıkmaya başlar. Halsizlik ve anemi kemik iliği kırmızı kan hücreleri yapımını azaltır. Oksijen taşıyan bu kırmızı kan hücrelerinin azalmasıyla dokular yeterli oksijeni alamadığı için kansızlık ve anemi oluşur. Tedavi süresinde kan tahlilleri sürekli olarak yapılacak ve hasta kontrol altında olacaktır. Kanser ilaçları kanın pıhtılaşmasında rol oynayan trombositlerin üretimini etkiler. Bu yüzden en ufak yaralanmada kanama veya çürükler oluşabilmektedir. Kan sayımlarda bu trombositlerin düzeyine düzenli olarak bakılacak ve kontrolü sağlanacaktır.

Trombosit sayısı çok düştüğünde kan transfüzyonu yapılacaktır. Kanser tedavisi yapıldığında ağız, boğaz ve diş eti problemlerine karşı ağız bakımının yapılması önemlidir. Çünkü kanser ilaçları ağız ve boğazda yaralar yapabilecektir. Kanamalar olabilir ve yaralar enfekte olabilir. Enfeksiyonlarla savaşmak zor olacağı için bunları önlemek amaçlı ağız ve diş bakımlarının yaptırılması gerekebilir.  Diyare yani ishalde bağırsakları döşeyen hücrelerin kemoterapi ilaçlarından etkilenmesi sebebiyle meydana gelebilir. 24 saatten fazla süren ishaller doktora söylenmelidir. Kabızlık durumu da meydana gelebilir. 2 günden fazla gaita yapılamıyorsa doktor bilgilendirilmelidir. Kabızlık ve ishalde de bol sıvı alınması gereklidir. Cilt ve tırnaklarda değişikliklere yol açabilir, tırnaklar koyulaşabilir, çabuk kırılır, tırnakta dikey çizgiler oluşabilir. İlacın damar yolu ile verilmesi durumunda ciltte morluklar oluşabilir. İlaç kullanımından bir süre sonra bu durum düzelir. Bazı Kemoterapi ilaçları mesaneyi tahriş eder ve böbrekler geçici hasara uğrayabilir İdrar yaparken yanma hissi, sık idrara çıkma kırmızı idrar gibi etkilerde doktora haber verilmesi gerekir. Bu gibi durumların önüne geçebilmek için bol sıvı alınması gerekir. Kemoterapiden birkaç saat  veya birkaç gün sonra kas ağrısı, baş ağrısı, hafif ateş, üşüme iştahsızlık gibi belirtiler olabilir. Yüzde karında biriken sıvı toplanmaları halinde doktora haber verilmelidir. Doktora danışılmadan kesinlikle etkileri kaybolsun diye ilaç kullanılmaz.  Erkeklerde kemoterapiye bağlı kısırlık durumu oluşabilir. Cinsel hayatı etkilemese de sprem sayısı ve hareketliliği azalacağı için kemoterapi esnasında çocuk sahibi olamaz. Kadınlarda adet düzensizlikleri ve adetten kesilme etkisi yapabilmektedir. Vajinal dokuda kuruluk, kaşıntı, yanma gibi menapoza benzer yan etkiler görülebilmektedir. Doktor vajinal krem ve fitil gibi ilaçlar önerebilir. Tedavi sırasında doğum kontrolü yöntemleri kullanılmalı ve doğum kontrolünü ne zaman bırakılacağı konusu doktora danışılması gereken konulardır. 

Kemoterapi nasıl uygulanır?

Kemoterapi tek bir ilaç olarak da ya da farklı ilaçların kombinasyonu olarak alınabilir. Tek başına kemoterapi alınabileceği gibi radyoterapi, cerrahi, hormon tedavisi, biyolojik terapi şekilleriyle yada herhangi biriyle birlikte de alınabilmektedir. Kemoterapi hücre çekirdeğinde bulunan genlere zarar verir. Bazı ilaçlar sadece bölünme noktasında olan hücrelere zarar verir. Bazıları ise hücre bölünmeden önce tüm genlerini kopyalamakta olan hücrelere zarar verirler. Birden faza ilaçla takviye olmuş kemoterapi genelde hücre bölünmeleri ve yok edilmesinde gerekli olabilir. Kemoterapinin iyileştirme şansı sahip olunan kanser türünün evrelerine bağlı olarak değişebilmektedir. Bir çok kişinin iyileştiği kanser tipleri olduğu gibi, daha az sayıda kişinin tamamen iyileştiği kanser tipleri görülebilmektedir. Kemoterapinin gerçekten etkili olduğu kanser türleri sarasında testis kanseri, Hodgkin lenfoması örnek verilebilir. Kemoterapi diğer yardımcı yöntemlerle birlikte uygulandığında daha etkili olabilmektedir. Tedavisi olmayan kanser türlerinde doktor kemoterapiyi yine de önerebilir. Bundaki amaç, kanseri küçültmek, semptomları hafifletmek, kanseri kontrol altına alarak, remisyonda tutarak yaşamı uzatmaktır.  

Kemoterapi Hakkında Doktora Sorulması Gerekenler

Kanserli hastaların kemoterapiden önce doktora aklına takılan her şeyi sorması ve doktorunda hastasını bilgilendirmesi gerekir. Neden kemoterapi alacağını, amacı, faydaları, yan etkileri, kemoterapi alınmazsa ne olur, ne kadar tedavi zamanı gerekir, tek bir ilaçlamı yada farklı ilaç kombinasyonumu yapılacak, nerede kemoterapi alınacak ve sıklıkları ne olacak, kaç kür gerekecek gibi konularda doktorla görüşülmesi gerekir. Hasta bu bilgileri almadan tedaviye başlandığında bir çok soruyla kalacağı için psikoloji etkilenebilecektir. Olası yan etkiler konusunda hasta mutlaka bilgilendirilmeli, gerekiyorsa psikolojik destek alınması içinde hastanın konsültasyonu yapılmalıdır. Hastanın kendini iyi hissederek ve olası yan etkilere karşı bilinçlendirilerek kemoterapiye başlanması gerekir.

Bugün bir iyilik yap, bu yazıyı arkadaşlarınla paylaş :
Bu yazıdan para kazanabilirsin

BU YAZIYI OKUYANLAR BUNLARI DA OKUDU

YORUMLAR

    Bu yazıya daha önce hiç yorum yapılmamış.
    İlk yorumu sen yap!

Yorum yap

Geçersiz bir mail adresi girdiniz. Lütfen tüm zorunlu alanları doldurun. *

Yandex.Metrica